Tetrachoric ve Rasch analizleri kullanarak Depremle İlgili Ezilme Sendromu Bilgi Ölçeğinin geliştirilmesi ve geçerliğinin doğrulanması

AMAÇ: Depremle ilişkili ölümlerin önemli bir kısmı, olay anında meydana gelen ciddi travma ve enkaz altında kalmaya bağlıdır. Uzun süreli basıya maruz kalan hastalarda ezilme sendromu gelişme riski riski belirgin şekilde artmakta olup, bu durum mortalite ve morbiditeyi etkileyen kritik faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, çocuk cerrahisi hemşirelerinin depremle ilişkili ezilme sendromu hakkındaki bilgi düzeylerini değerlendirmeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmek ve bu aracın psikometrik özelliklerini incelemektir.
GEREÇ VE YÖNTEM: Bu metodolojik çalışma Ağustos ve Eylül 2023 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklem, bir şehir hastanesinin çocuk cerrahisi birimlerinde görev yapan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 77 hemşireden oluşmuştur. Veriler, bir veri toplama formu ve 30 maddeden oluşan ölçeğin taslak versiyonu ile toplanmıştır. Ölçeğin geçerliliğini doğrulamak için içerik ve yapı geçerliliği testleri uygulanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliğini belirlemek için Tetrachoric Faktör Analizi kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirliğini belirlemek için Kuder–Richardson (KR) 20 katsayısı ve kişi güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Madde güçlük ve ayırt edicilik indekslerini incelemek üzere Rasch analizi gerçekleştirilmiştir.
BULGULAR: Depremle İlgili Ezilme Sendromu Bilgi Ölçeği için Kapsam Geçerlilik Endeksi 0.99 olarak hesaplanmıştır. Tetrahorik faktör analizi sonu-cunda, dokuz maddeden oluşan iki alt boyutlu bir yapı ortaya çıkmıştır. İki faktörlü doğrulayıcı model için incelenen uyum indeksleri kabul edilebilir ve mükemmel uyum düzeyleri göstermiştir. KR-20 güvenirlik katsayıları faktör 1 için 0.90, faktör 2 için 0.88 olarak hesaplanmıştır. Rasch analizi sonuçları, ölçeğin yedi maddeden oluşan iki alt boyutlu bir yapıya sahip olduğunu; madde yüklerinin 0.59 ile 0.90 arasında değiştiğini ve faktörlerin birbiriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Rasch modelinde kişi güvenirlik katsayısı 0.433 olup düşük düzeydedir. Model uyumunu değerlendirmek amacıyla hesaplanan MADaQ3 değeri 0.116 olup kabul edilebilir düzeydedir; infit ve outfit istatistikleri ise 0.5–1.5 aralığında bulunarak uygun uyum göstermiştir. SONUÇ: Ön bulgular, ölçeğin pediatrik cerrahi hemşirelerinin depremle ilişkili ezilme sendromuna ilişkin bilgi düzeylerini ölçmede kabul edilebilir geçerlik ve güvenirlik gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Ezilme sendromu, deprem yaralanmaları, travma, hemşire, bilgi ölçeği

Developing and validating the Earthquake-Related Crush Syndrome Knowledge Scale using tetrachoric and Rasch analyses

BACKGROUND: A substantial proportion of earthquake-related fatalities result from severe trauma at the time of the event and entrapment under debris. Prolonged compression significantly increases the risk of developing crush syndrome, which is considered a critical determinant of mortality and morbidity. This study aimed to develop and evaluate a scale designed to assess pediatric surgical nurses' knowledge of earthquake-related crush syndrome.
METHODS: This methodological study was conducted between August and September 2023. The sample consisted of 77 pediatric surgical nurses working in pediatric surgery units of a city hospital who voluntarily participated in the study. Data were collected using a data collection form and a draft 30-item version of the scale. Content and construct validity were assessed to validate the instrument. Tetrachoric factor analysis was used to examine construct validity. Reliability was evaluated using the Kuder–Richardson Formula 20 coefficient and the person reliability coefficient. Rasch analysis was performed to assess item difficulty and discrimination.
RESULTS: The Content Validity Index for the Earthquake-Related Crush Syndrome Knowledge Scale was 0.99. Tetrachoric factor analysis revealed two subdimensions comprising nine items. Goodness-of-fit indices for the confirmatory two-factor model indicated an acceptable to excellent fit. The Kuder–Richardson Formula 20 reliability coefficients were 0.90 for Factor 1 and 0.88 for Factor 2. According to Rasch analysis, the scale demonstrated a two-subdimension structure comprising seven items, with factor loadings ranging from 0.59 to 0.90; the factors were interrelated. In the Rasch model, the person reliability coefficient was 0.433, indicating low reliability. The mean absolute deviation of Q3 residual correlations (MADaQ3), used to assess model fit, was 0.116, while the information-weighted fit (infit) and outlier-sensitive fit (outfit) statistics were within the acceptable range (0.5–1.5).
CONCLUSION: Preliminary findings suggest that the scale demonstrates acceptable validity and reliability for assessing pediatric surgical nurses’ knowledge of earthquake-related crush syndrome.

Keywords: Crush syndrome, earthquake injuries, trauma, nurse, knowledge scale