Purpose: To evaluate the effects of pneumoperitoneum and patient positioning on intracranial pressure (ICP) using ultrasonographic measurement of optic nerve sheath diameter (ONSD) in pediatric patients undergoing laparoscopic appendectomy.
Methods: This prospective observational study included 28 children aged 5–12 years with American Society of Anesthesiologists (ASA) physical status I–II who underwent laparoscopic appendectomy. Bilateral ONSD measurements were obtained using ocular ultrasonography at five predefined time points: 5 minutes after anesthesia induction (T₀), 3 minutes after carbon dioxide insufflation (T₁), 5 minutes after Trendelenburg positioning with a 15° left lateral tilt (T₂), 15 minutes after insufflation (T₃), and 5 minutes after desufflation (T₄). Hemodynamic and respiratory parameters were recorded simultaneously.
Results: Both right and left ONSD values increased significantly following pneumoperitoneum compared with baseline measurements (T₁ vs. T₀, p<0.001 for both). A further increase was observed after Trendelenburg positioning (T₂ vs. T₁, p=0.001 for the right eye and p=0.003 for the left eye). Following desufflation, right-eye ONSD values returned to baseline levels (p=0.27), whereas left-eye values remained slightly elevated (p=0.019). Peak and plateau airway pressures increased significantly during pneumoperitoneum and positioning (p<0.001). No significant correlations were identified between ONSD changes and demographic or operative variables.
Conclusion: Pneumoperitoneum and Trendelenburg positioning cause transient increases in ONSD during pediatric laparoscopic appendectomy, suggesting temporary elevations in ICP. ONSD ultrasonography may provide a simple, rapid, and noninvasive method for intraoperative monitoring of ICP-related changes in children.

Keywords: Intracranial pressure, optic nerve sheath diameter, pediatric anesthesia, pneumoperitoneum, ultrasonography

Pediatrik Laparoskopik Apendektomi Sırasında Optik Sinir Kılıf Çapı Değişikliklerinin Ultrasonografik Değerlendirilmesi: Prospektif Gözlemsel Bir Çalışma

Amaç: Bu çalışmada, laparoskopik apendektomi uygulanan pediatrik hastalarda pnömoperitoneum ve hasta pozisyonunun intrakraniyal basınç (İKB) üzerindeki etkilerinin, optik sinir kılıfı çapının (ONSD) ultrasonografik ölçümü kullanılarak değerlendirilmesi amaçlandı.
Gereç ve Yöntem: Bu prospektif gözlemsel çalışmaya laparoskopik apendektomi uygulanan, Amerikan Anesteziyologlar Derneği (ASA) fiziksel durum sınıflamasına göre I–II grubunda yer alan 5–12 yaş arası 28 çocuk hasta dahil edildi. Bilateral ONSD ölçümleri oküler ultrasonografi ile beş farklı zaman noktasında gerçekleştirildi: anestezi indüksiyonundan 5 dakika sonra (T₀), karbondioksit insuflasyonundan 3 dakika sonra (T₁), Trendelenburg ve 15° sol lateral eğim pozisyonundan 5 dakika sonra (T₂), insuflasyondan 15 dakika sonra (T₃) ve desuflasyondan 5 dakika sonra (T₄). Hemodinamik ve solunumsal parametreler eş zamanlı olarak kaydedildi.
Bulgular: Sağ ve sol göz ONSD değerleri, pnömoperitoneum sonrasında başlangıç değerlerine kıyasla anlamlı olarak arttı (T₁’e karşı T₀; her ikisi için p<0,001). Trendelenburg pozisyonunu takiben ONSD’de ek bir artış gözlendi (T₂’ye karşı T₁; sağ göz için p=0,001, sol göz için p=0,003). Desuflasyon sonrasında sağ göz ONSD değerleri başlangıç düzeyine dönerken (p=0,27), sol göz ONSD değerleri hafif ancak anlamlı derecede yüksek kaldı (p=0,019). Pik ve plato hava yolu basınçları pnömoperitoneum ve pozisyonlama sırasında anlamlı olarak arttı (p<0,001). ONSD değişiklikleri ile demografik veya operatif değişkenler arasında anlamlı ilişki saptanmadı.
Sonuç: Pnömoperitoneum ve Trendelenburg pozisyonu, pediatrik laparoskopik apendektomi sırasında ONSD’de geçici artışlara neden olmakta ve intrakraniyal basınçta yükselmeyi düşündürmektedir. ONSD ultrasonografisi, çocuklarda İKB ile ilişkili değişikliklerin intraoperatif izleminde basit, hızlı ve noninvaziv bir yöntem olarak kullanılabilir.

Anahtar Kelimeler: İntrakraniyal basınç, optik sinir kılıfı çapı, pediatrik anestezi, pnömoperitoneum, ultrasonografi.