Introduction: Hepatolithiasis can lead to development of severe complications such as liver abscesses, secondary biliary cirrhosis, and intrahepatic cholangiocarcinoma. While major liver resection is under debate, conservative approaches may not be curative. In this report, long term results of surgical treatment were presented.
Materials and Methods: A retrospective analysis of patients who underwent surgical treatment for hepatolithiasis between September 1999 and August 2020 was conducted. Clinical symptoms, stone distribution, interventions, complications, residual and recurrent stone rates and long-term outcomes were evaluated.
Results: Fifty-two patients were identified. Twenty-eight were female and 24 were male, with a mean age of 50 years (range: 22–75 years). Thirty-two patients had localized disease; 13 patients had stones in the right hepatic lobe and 19 patients in the left. Twenty patients had bilateral stones. In the localized disease group, patients underwent either liver resection (n=20) or conservative surgery (hepaticojejunostomy or T-tube drainage following stone clearence, n=12). In the bilateral disease group, only conservative surgical approaches were employed. The overall postoperative complication rate was 46%, higher after conservative surgery (p<0.26). However, bile leakage occurred more frequently following resection (15% vs 6%). There was no mortality and median postoperative hospital stay was 12 days (range: 5–55). Recurrence occurred in 5 patients (10%) during a mean follow-up period of 134 months (range; 25-275); all in the conservative treatment group, except one. Four patients developed hepaticojejunostomy stricture, while portal vein thrombosis and secondary biliary cirrhosis occurred in two patients each. Thirteen patients (25%) died during follow-up; two deaths were directly related with the disease. Ten-year disease-free survival was significantly better after resection compared to conservative surgery (85% vs 58%, p<0.05).
Conclusion: Liver resection offers superior outcomes compared to conservative surgery in patients with localized intrahepatic stones. However, in patients with bilateral involvement, treatment needs to be individualized.

Keywords: Gallstone, bile ducts, hepatectomy, hepaticojejunostomy, cholangiocarcinoma

Lokalize hepatolitiazisli hastalarda hepatektomi, septik komplikasyonlarla ilişkili olumlu uzun dönem sonuçlar sağlamaktadır

Giriş: Hepatolithiazis; karaciğer apsesi, sekonder biliyer siroz ve intrahepatik kolanjiyokarsinom gibi ciddi komplikasyonların gelişimine yol açabilmektedir. Majör karaciğer rezeksiyonu tartışmalı bir konu olmaya devam ederken, konservatif yaklaşımlar her zaman küratif sonuç vermeyebilir. Bu çalışmada, cerrahi tedavinin uzun dönem sonuçları sunulmuştur.
Gereç ve Yöntem: Eylül 1999 ile Ağustos 2020 tarihleri arasında hepatolithiazis nedeniyle cerrahi tedavi uygulanan hastalar retrospektif olarak analiz edildi. Klinik semptomlar, taş lokalizasyonu, uygulanan girişimler, komplikasyonlar, rezidüel ve nüks taş oranları ile uzun dönem sonuçlar değerlendirildi.
Bulgular: Toplam 52 hasta tanımlandı. Hastaların 28’i kadın, 24’ü erkek olup ortalama yaş 50 (min-maks: 22–75) idi. Otuz iki hastada lokalize hastalık saptandı; taşlar 13 hastada sağ, 19 hastada ise sol hepatik lobda yerleşmişti. Yirmi hastada bilateral taş mevcuttu. Lokalize hastalık grubundaki hastalara ya karaciğer rezeksiyonu (n=20) ya da konservatif cerrahi (taş temizliğini takiben hepatikojejunostomi veya T-tüp drenajı, n=12) uygulandı. Bilateral grupta ise yalnızca konservatif cerrahi yaklaşımlar tercih edildi. Genel postoperatif komplikasyon oranı %46 olup, bu oran konservatif cerrahi sonrası daha yüksekti (p<0.26). Öte yandan, safra kaçağı rezeksiyon sonrası daha sık görüldü (%15'e karşılık %6). Mortalite izlenmedi ve medyan postoperatif hastanede yatış süresi 12 gün (min-maks: 5–55) idi. Ortalama 134 aylık (min-maks: 25–275) takip süresince, biri hariç tamamı konservatif grupta olmak üzere 5 hastada (%10) nüks gelişti. Dört hastada hepatikojejunostomi darlığı, 2 hastada portal ven trombozu ve 2 hastada sekonder biliyer siroz gelişimi gözlendi. Takip sürecinde 13 hasta (%25) kaybedildi; bu ölümlerden ikisi doğrudan hastalıkla ilişkiliydi. On yıllık hastalıksız sağkalım oranı, rezeksiyon grubunda konservatif cerrahiye göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu (%85'e karşılık %58, p<0.05).
Sonuç: Lokalize intrahepatik taşları olan hastalarda karaciğer rezeksiyonu, konservatif cerrahiye kıyasla daha üstün sonuçlar sunmaktadır. Ancak bilateral tutulum gösteren hastalarda tedavi stratejisi bireyselleştirilmelidir

Anahtar Kelimeler: Safra taşı, safra yolları, hepatektomi, hepatikojejunostomi, kolanjiyokarsinom